ความเป็นมา

 

       สำนักงาน ป.ป.ช. ได้ตระหนักถึงปัญหาและผลกระทบของการทุจริตในประเทศไทย จึงได้ศึกษากรอบแนวคิดและทฤษฎีที่เกี่ยวข้อง เพื่อสร้างเครื่องมือวัดระดับการทุจริตและดัชนีวัดความโปร่งใสของหน่วยงานภาครัฐ ต่อมาสำนักงาน ป.ป.ช. ได้ลงนามในบันทึกข้อตกลงกับคณะกรรมการต่อต้านการทุจริตและสิทธิพลเมืองสาธารณรัฐเกาหลี (Anti – Corruption and Civil Rights Commission: ACRC) เพื่อพัฒนาโครงการต่อต้านการทุจริตร่วมกัน ซึ่งคณะกรรมการ ป.ป.ช. มีมติให้บูรณาการและพัฒนาเครื่องมือการประเมินโดยใช้ชื่อว่า “การประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (Integrity and Transparency Assessment: ITA)” จนสำเร็จในปีงบประมาณ พ.ศ. ๒๕๕๖ และใช้เป็นกรอบเกณฑ์การประเมินมาจนถึงปัจจุบัน

       ต่อมามติคณะรัฐมนตรี วันที่ 5 มกราคม 2559 เห็นชอบให้หน่วยงานภาครัฐทุกหน่วยงานเข้าร่วมรับการประเมิน ITA ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2559 - 2560 ซึ่งทำให้การดำเนินโครงการที่ผ่านมาประสบความสำเร็จเป็นอย่างดี และเนื่องจากมติเดิมสิ้นสุดลงในปีงบประมาณ 2560 คณะรัฐมนตรีในการประชุมเมื่อวันที่ 23 มกราคม 2561 มีมติเห็นชอบให้หน่วยงานภาครัฐทุกหน่วยงานให้ความร่วมมือ และเข้าร่วมการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ ในปีงบประมาณ พ.ศ. 2561 – 2564 โดยใช้แนวทางและเกณฑ์การประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานของรัฐ (Integrity and Transparency Assessment Report : ITA) ตามที่สำนักงานป.ป.ช. กำหนด สำหรับปีงบประมาณ พ.ศ. 2561 ให้ใช้หลักเกณฑ์การประเมิน เครี่องมือการประเมิน ระเบียบวิธีการประเมิน รวมถึงการกำหนดกลุ่มเป้าหมายและหน่วยงานรับผิดชอบการประเมินเช่นเดียวกับปีงบประมาณ พ.ศ. 2560 และในปีงบประมาณ พ.ศ. 2562-2564 ให้ดําเนินการโดยใช้แนวทางและเครื่องมือการประเมิน ซึ่ง อยู่ระหว่างการพัฒนาของสํานักงาน ป.ป.ช. โดยจะให้มีการศึกษาทบทวนและปรับปรุงแนวทางการประเมิน จากการศึกษาและวิเคราะห์ข้อมูลทางวิชาการเกี่ยวกับเครื่องมือวัดเกี่ยวกับคุณธรรม ความโปรงใสและการทุจริตในหน่วยงานภาครัฐจากทั้งในประเทศและต่างประเทศ รวมกับการพัฒนาระบบเทคโนโลยีสารสนเทศเพื่อ สนับสนุนระบบการประเมิน ทั้งนี้ จะดําเนินการทดสอบประสิทธิภาพ ระบบการประเมินดังกล่าวภายใน ปีงบประมาณ พ.ศ. 2561 และใช้ประเมินในปีงบประมาณ พ.ศ. 2562-2564

       สำหรับการประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (Integrity and Transparency Assessment: ITA) ตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ. 2565 จนถึงปัจจุบัน เป็นช่วงเวลาของการพัฒนาและปรับปรุงระบบการประเมินให้มีความเข้มข้น ทันสมัย และลดความซ้ำซ้อน เพื่อช่วยให้หน่วยงานภาครัฐสามารถนำผลการประเมินที่ได้ไปปรับปรุงพัฒนาองค์กรให้มีประสิทธิภาพ

       การประเมินคุณธรรมและความโปร่งใสในการดำเนินงานของหน่วยงานภาครัฐ (Integrityand Transparency Assessment: ITA) ถือเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนนโยบายของรัฐเครื่องมือหนึ่ง โดยเป็นเครื่องมือในเชิงบวกที่มุ่งพัฒนาระบบราชการไทยในเชิงสร้างสรรค์มากกว่ามุ่งจับผิด เปรียบเสมือนเครื่องมือตรวจสุขภาพองค์กรประจำปี มีวัตถุประสงค์เพื่อให้หน่วยงานภาครัฐทั่วประเทศได้รับทราบถึงสถานะและปัญหาการดำเนินงานด้านคุณธรรมและความโปร่งใสขององค์กร ผลการประเมินที่ได้จะช่วยให้หน่วยงานภาครัฐสามารถนำไปใช้ในการปรับปรุงพัฒนาองค์กรให้มีประสิทธิภาพในการปฏิบัติงาน การให้บริการ สามารถอำนวยความสะดวก และตอบสนองต่อประชาชนได้ดียิ่งขึ้นขณะเดียวกันการประเมิน ITA ยังเป็นเครื่องมือในการยกระดับมาตรฐานการดำเนินงานภาครัฐและแผนแม่บทภายใต้ยุทธศาสตร์ชาติ ประเด็นการต่อต้านการทุจริตและประพฤติมิชอบ ดังนั้นการประเมิน ITA จึงไม่ได้เป็นเพียงการประเมินคุณธรรมการดำเนินงาน การป้องกันการทุจริตในองค์กรและการเปิดเผยข้อมูลภาครัฐ แต่ยังเป็นการประเมินประสิทธิภาพการปฏิบัติงานและการให้บริการประชาชน เพื่อให้ทราบถึงช่องว่างของความไม่เป็นธรรมและความด้อยประสิทธิภาพสำหรับนำไปจัดทำแนวทางมาตรการต่าง ๆ ในการป้องกันการทุจริตและประพฤติมิชอบในระบบราชการไทยต่อไป